Informatie over examens en toetsen

In de SCIOS Certificatieregeling wordt in de leerdoelen (Kennis- en Bekwaamheidseisen - KBE) vastgelegd welke kennis en bekwaamheden van een inspecteur of monteur worden verwacht. Dit verschilt per scope en werkgebied. Deze KBE betreffen altijd het hele gebied dat een scope en werkgebied afdekt. Wanneer dus alleen in een specifiek deel van de scope wordt gewerkt, dient de inspecteur/monteur toch aan de KBE voor de volledige scope te voldoen. De reden hiervan is dat de bevoegdheid wel de mogelijkheid biedt aan andere installaties te werken en dus moet aan de KBE worden voldaan. Denk bijvoorbeeld aan iemand die alleen bakkerijovens inspecteert of iemand die alleen elektrische installaties in gebouwen. De scope geeft recht op meer en dus moet aan alle KBE worden voldaan.

Scheiding opleiding en examen/toets

De KBE zijn de basis voor zowel de opleiding als het examen en de toets. In opleidingen wordt inspectiekennis overgedragen voor de scope. Welke kennis dat is, ligt vast in de KBE. Omdat er geen inhoudelijke verbinding tussen opleiding en examen/toets mag bestaan, zijn examenbureaus procedureel losgekoppeld van de opleidingen. De examenbureaus maken de vragen voor de examens/toetsen. Met die vragen worden de KBE getoetst. De KBE vormen als het ware de neutrale interface tussen opleiding en examen/toets.

Alle vragen worden in de examencommissie (de SCIOS Opleidingscommissie en de examenbureaus) besproken, beoordeeld en na akkoord toegevoegd aan de vragenvoorraad.

Om een idee te krijgen welke kennis voor een bepaalde scope vereist is, kan het KBE document worden bestudeerd. Het is beschikbaar in het portal.

SCIOS examens bestaan in de meeste gevallen uit een theorie  en een praktijkdeel. Er zijn uitzonderingen. Een examen is een vereiste voor het bevoegd verklaren van een inspecteur. Een periodieke toets betreft alleen theorie.

Digitaal afnemen

Examens en toetsen worden willekeurig door de examensoftware ‘Testvision’ samengesteld. Dit gebeurt op basis van de eisen zoals die in de KBE zijn vastgelegd (zoals het aantal verplicht te stellen vragen over een onderwerp). De theorie-examens en toetsen worden digitaal afgenomen en bestaan uit verschillende vraagsoorten, van meerkeuze tot en met invulvragen.

Slaagpercentage

Het slaagpercentage voor examens ligt duidelijk onder de 50%. Helaas is dat in de technische wereld geen uitzondering. SCIOS vindt dit zorgwekkend en dit onderwerp wordt regelmatig besproken. Binnen de examencommissie wordt bij elk examen nagekeken of de vragen zelf aanleiding kunnen zijn voor de slechte score. De ervaring is dat niemand voor een examen zakt alleen omdat een vraag niet goed gesteld zou zijn. Door opleiders en examenbureaus worden de volgende vaststellingen gedaan:

  • Zelfoverschatting van kandidaten (‘ik inspecteer al zo lang, dat examentje doe ik wel even’)
  • Te lage inspanning van kandidaten (opleiding niet voorbereiden, geen studie tijdens de cursus, geen opdrachten maken)
  • Niet goed kunnen omgaan met meetmiddelen tijdens het praktijkexamen
  • Niet goed lezen, ook niet bij praktijkexamens (denken dat na twee zinnen wel duidelijk is wat er staat)
  • Zelf informatie bij een vraag verzinnen die er niet staat (alle vragen kunnen beantwoord worden met de gegeven informatie)
  • Zenuwachtigheid
  • Algemeen kennisniveau

Er zit bij veel kandidaten nogal een gat tussen de kennis en bekwaamheden die worden verwacht en die de kandidaat meeneemt naar het examen.

Denk dus niet te licht over de examens en steek voldoende tijd in het leren van de theorie en de omgang met meetmiddelen.

Natuurlijk is het mogelijk dat een vraag niet optimaal gesteld en voor verbetering vatbaar is. Elke examenvraag waarover een opmerking binnenkomt, wordt nauwkeurig bekeken en wanneer nodig wordt het examenresultaat daarop aangepast. Dat zal nooit ten nadele van een kandidaat gaan.

MInd the gap

Waarom zo moeilijk?

De vragen worden niet moeilijk gemaakt, sterker: vaak zijn ze minder veeleisend dan de KBE vereisen. De vragen toetsen de KBE op het niveau dat in de KBE is vastgelegd en vragen vaak inzicht. En wanneer leeswerk gevraagd wordt, mag dat ook geen probleem zijn. Als examenvragen niet goed gelezen worden, hoe gaat het dan met de normen? Of de bedienings- of onderhoudsinstructies? Installaties worden steeds complexer, de instructies veel omvangrijker. Lezen mag geen probleem zijn.

Werken als SCIOS inspecteur of monteur betekent werken in het hoogste risicoprofiel: stroom, giftige stoffen, explosie. Daar moet je goed voor opgeleid zijn.

Zorgen over nieuwe instroom

Helaas wordt steeds vaker vastgesteld dat personen die nieuw willen beginnen in de inspectiemarkt, niet de vereiste minimale vakkennis bezitten. Daarvoor zijn redenen die buiten de invloed van SCIOS, de examenbureaus en de opleiders liggen. Om zeker te zijn de minimale vakkennis aanwezig is, zullen in de toekomst ook vragen hierover in de examens komen. De KBE worden waar nodig hierop aangepast. In overleg met de opleiders zal op termijn een vrijwillige ingangstoets worden aangeboden waar vakkennis mee getoetst kan worden. Wordt deze toets niet gehaald, wordt aangeraden een basisopleiding te volgen. Wordt van de toets afgezien, dan is de kans groot het examen niet te halen.